Van een witte Volkswagen Kever tot whisky van 1.050 gulden
Sleutelen aan de auto en verdwalen in de tijd
Vandaag ben ik weer eens met de auto bezig geweest. Gewoon onderhoud, zoals dat heet. Dat moet nu eenmaal op zijn tijd gebeuren. Je kunt niet eeuwig blijven rijden en hopen dat alles vanzelf goed blijft gaan. Een auto vraagt aandacht, net als zoveel andere dingen in het leven.
Nu is het onderhoud zelf niet eens het vervelendste. Nee, de meeste tijd gaat zitten in het verwijderen van de beschermkappen. Je ligt onder de auto, draait schroefjes los, haalt onderdelen weg en probeert vooral niets kwijt te raken. En net wanneer je denkt dat je lekker opschiet, blijkt er ergens nog een bevestiging te zitten die je over het hoofd hebt gezien.
Het is een bezigheid waarbij je handen druk zijn, maar je gedachten alle kanten op kunnen gaan.
En zo gebeurde het vandaag ook.
Terwijl ik bezig was met die beschermkappen, dwaalden mijn gedachten af naar vroeger. Naar mijn eerste auto. Een witte Volkswagen Kever.
Wat ik er destijds precies voor betaald heb, weet ik niet meer. Het zal ongetwijfeld niet veel zijn geweest. Geld was in die tijd ook niet bepaald iets wat bij mij tegen de plinten klotste. Maar ik had een auto, en dat was het belangrijkste.
Die witte Kever bracht me niet alleen van A naar B. Hij gaf me vrijheid. En als je jong bent, is vrijheid misschien wel het mooiste bezit dat je kunt hebben.
Een witte Kever en de Grafische MTS in Amsterdam
In die tijd zat ik op de Grafische MTS in Amsterdam. Met mijn eigen auto kon ik heen en weer rijden naar school. Geen gedoe met treinen, overstappen of wachten op een bus die net voor je neus was vertrokken.
Gewoon instappen, de sleutel omdraaien en gaan.
Althans, meestal dan. Een Volkswagen Kever had natuurlijk ook zo zijn eigen karakter. Maar daar dacht je niet over na. Je had een auto en daarmee was de wereld ineens een stuk groter geworden.De ritten naar Amsterdam hoorden bij mijn jonge jaren. School, vrienden, werk en de plannen die je maakte zonder precies te weten waar het leven je uiteindelijk zou brengen.
Naast mijn opleiding had ik namelijk ook nog een zaterdagbaantje bij een slijterij in Zaandam.
En wie denkt dat werken in een slijterij op zaterdag een rustig bijbaantje was, komt van een koude kermis thuis.
Zaterdag in de slijterij: geen tijd om stil te staan
Zaterdag was het doorgaans een drukte van belang. De schappen leken soms sneller leeg te vliegen dan we ze konden aanvullen.
Dozen uitpakken, flessen op hun plaats zetten, klanten helpen met hun bestellingen en ondertussen zorgen dat de winkel er een beetje toonbaar bij bleef liggen. Het was aanpakken geblazen.
Maar het werk had ook zijn leuke kanten. Je leerde de vaste klanten kennen en na verloop van tijd wist je precies wie er binnenkwam, wat ze kwamen halen en soms zelfs wat ze gingen zeggen.
Sommige klanten kregen onder het personeel een bijnaam. Niet uit kwaadheid, maar omdat mensen nu eenmaal herkenbare gewoontes hebben. En als iemand iedere zaterdag op dezelfde manier binnenkomt, blijft dat hangen.
Zo hadden we bijvoorbeeld mevrouw Sandeman.
Ja, inderdaad, vernoemd naar de sherry.
Iedere zaterdag verscheen ze in de winkel, gekleed in het zwart, met een cape en een hoed op. Ze was een verschijning die je niet zomaar over het hoofd zag.
En wat ik na al die jaren nog steeds weet?
Haar bestelling.
Twee dozen normale sherry, twee dozen zoete sherry en twee dozen droge sherry.
Zes dozen in totaal. Dat was geen bestelling die je zomaar even onder je arm meenam.
Ik bracht haar bestelling altijd naar de auto, zette alles netjes in de achterbak en wenste haar een goed weekend.
Dat hoorde erbij. Een beetje service, een vriendelijk woord en de klant tevreden naar huis. Tegenwoordig noemen we dat misschien klantbeleving. Wij deden het gewoon.
Meneer De Kuiper en zijn vaste gewoonte
Dan hadden we meneer De Kuiper.
Ook hij was een vaste klant, met een voorkeur die weinig ruimte liet voor twijfel. Hij kwam steevast een fles De Kuiper vieux halen.
Sommige mensen hebben nu eenmaal hun vaste merk. Je kunt ze van alles aanbieden, maar ze weten precies wat ze willen.
Als je jarenlang in een winkel werkt, bouw je ongemerkt een soort geheugen op voor mensen. Je onthoudt hun gezichten, hun gewoontes en hun bestellingen. Soms beter dan je je eigen boodschappenlijstje onthoudt.
En dat is het bijzondere aan zulke herinneringen. Je vergeet allerlei details uit die tijd, maar een naam, een gezicht of een bestelling kan tientallen jaren later ineens weer haarscherp voor je staan.
Toch is er één gebeurtenis uit die periode die me bijzonder goed is bijgebleven.
Een moment uit de kersttijd, toen de slijterij pas echt op volle toeren draaide.
Kerstinkopen en een heel bijzondere whisky
Rond de kerstdagen wilden mensen hun drankvoorraad op orde hebben. Familie op bezoek, vrienden over de vloer, uitgebreid eten en natuurlijk iets lekkers in het glas. De slijterij draaide overuren.
Op een zaterdag kwam meneer De Kuiper de winkel binnen.
Zoals gewoonlijk herkende ik hem meteen. Alleen had hij deze keer een andere boodschap.
'Ik wil whisky kopen,' zei hij.
Dat kon natuurlijk. We hadden genoeg keuze.
Ik vroeg hem of hij een bepaald budget in gedachten had.
Zijn antwoord was kort en duidelijk.
'De duurste whisky die jullie hebben.'
Kijk, dat was een bestelling van een andere orde.
Toevallig had ik net een nieuwe doos binnengekregen met zes flesjes whisky van een halve liter. Een bijzondere partij, en zeker niet bedoeld voor de doorsnee klant die even een flesje voor het weekend kwam halen.
Mijn herinnering zegt dat de prijs 175 gulden per fles was.
Zes flessen maal 175 gulden.
Dat kwam neer op maar liefst 1.050 gulden.
Laat dat bedrag eens rustig op je inwerken. We hebben het over een tijd waarin dat een enorm bedrag was. Zeker voor iemand die naast zijn opleiding op zaterdag in een slijterij werkte en zijn benzinegeld zorgvuldig kon gebruiken.
En daar stond meneer De Kuiper, alsof hij gewoon een paar flessen bier kwam afrekenen.
Een fooi van honderd gulden
De whisky werd verkocht en meneer De Kuiper rekende contant af.
Geen ingewikkelde betaalmethodes, geen pasje dat geweigerd kon worden en geen telefoon die tegen een betaalautomaat gehouden moest worden. Gewoon geld op de toonbank.
En toen gebeurde er iets wat ik niet snel zou vergeten.
Ik kreeg een fooi van honderd gulden.
Honderd gulden!
Voor mij was dat een klein fortuin. Met dat bedrag kon ik vier weken benzine betalen voor mijn witte Volkswagen Kever.
Vier weken rijden, dankzij één klant en een zaterdag waarop de whisky rijkelijk vloeide, althans in de verkoop.
Ik weet nog dat het bedrag indruk op me maakte. Niet alleen omdat honderd gulden veel geld was, maar ook omdat je zoiets als jonge vent niet iedere dag meemaakte.
Je werkte voor je geld, verdiende wat je verdiende en probeerde je auto rijdend te houden. En dan kreeg je ineens een fooi waar je een maand lang plezier van kon hebben.
Dat was nog eens een meevallertje.
Of, zoals we tegenwoordig zouden zeggen: een onverwachte financiële injectie in het wagenpark.
Al bestond mijn wagenpark destijds natuurlijk uit precies één auto.
En die was wit.
Een zaterdag zonder bestemming
Er waren ook zaterdagen waarop ik helemaal niet hoefde te werken. Dan stapte ik in mijn Kever en ging ik gewoon op pad.
Geen navigatiesysteem dat vertelde waar ik moest afslaan. Geen telefoon die voortdurend meldingen gaf. Geen uitgebreide planning die al dagen van tevoren klaarstond.
Ik stapte in en reed.
Soms maakte ik een rondje om het IJsselmeer en bezocht ik onderweg verschillende plaatsjes. Gewoon kijken waar je uitkwam, ergens stoppen als het je leuk leek en daarna weer verder rijden.
Dat waren de mooie kanten van het hebben van een auto. Je hoefde niet altijd een reden te hebben om ergens naartoe te gaan.
De weg was het doel, de auto was het middel en de dag lag voor je open.
Als ik daar nu aan terugdenk, besef ik dat zulke ritten misschien wel meer waard waren dan ik destijds doorhad. Je was jong, je had weinig verplichtingen en met een beetje benzine in de tank kon je zomaar een dag lang verdwijnen.
Geen grootse plannen, geen ingewikkelde agenda. Gewoon rijden en genieten.
Van toen naar nu, met mijn handen onder de auto
En zo ben je tijdens het verwijderen van een paar beschermkappen ineens tientallen jaren verder.
Je begint de dag met een auto die onderhoud nodig heeft en voor je het weet sta je in gedachten weer in die slijterij in Zaandam. Je ziet mevrouw Sandeman binnenkomen met haar cape en hoed. Je hoort meneer De Kuiper vragen naar de duurste whisky. En je voelt bijna opnieuw die verbazing wanneer je honderd gulden fooi in handen krijgt.
De witte Volkswagen Kever staat er in gedachten ook nog steeds.
Misschien weet ik niet meer wat ik ervoor betaald heb, maar dat doet er eigenlijk niet toe. Ik weet nog waarvoor ik hem gebruikte, waar ik naartoe reed en wat hij voor me betekende.
Dat is het merkwaardige met herinneringen. De prijs van een auto vervaagt, maar de verhalen blijven.
En ondertussen staat de huidige auto gewoon op me te wachten. De beschermkappen moeten er weer op, het onderhoud moet worden afgerond en morgen is er ongetwijfeld weer iets anders dat aandacht vraagt.
Het leven gaat tenslotte door, of je nu in een witte Kever rijdt of onder een moderne auto ligt te sleutelen.
Maar eerlijk is eerlijk: als ik vandaag had kunnen kiezen tussen nog een uur worstelen met die beschermkappen of een zaterdagmiddag met mijn oude Kever rond het IJsselmeer, dan had ik toch even moeten nadenken.
Al was het maar vanwege die vier weken benzine.
Want sommige herinneringen kosten niets, maar zijn achteraf onbetaalbaar.
Reacties
Een reactie posten