Droogte in de moestuin en op het maisveld: de oogst faalt

Een gewone, rustige dag

lees ook: 

• De moestuin na de hitte: strijd tussen plant en natuur
• Zomerse dagen in de moestuin bij Montcourt, Frankrijk

Gisteren was eigenlijk een gewone, rustige dag. Er stond niets bijzonders op het programma en er hoefde niets. Geen afspraken, geen grote plannen, gewoon thuis zijn en de dag laten verlopen zoals hij komt. De honden moesten natuurlijk wel uitgelaten worden, dus dat was het moment om even naar buiten te gaan en de omgeving in je op te nemen.

Soms zie je tijdens zo'n wandeling dingen waar je normaal gesproken misschien gedachteloos aan voorbijloopt. Je loopt dezelfde route, langs dezelfde weilanden en akkers, maar de natuur verandert iedere dag een beetje. Zeker wanneer het al langere tijd droog is, begint het landschap steeds duidelijker te vertellen hoe het ermee staat.

Tijdens het uitlaten loop je langs een maisveld. Op het eerste gezicht is het gewoon een groen veld, maar wanneer je goed kijkt, zie je dat er iets niet klopt.

De mais staat veel te laag.

Het maisveld vertelt een ander verhaal

Normaal gesproken zou de mais hier inmiddels ongeveer anderhalve meter hoog moeten staan. Nu komt de mais hoogstens tot een meter. Dat verschil lijkt misschien niet enorm, maar op een heel veld is het een duidelijk teken dat de planten onvoldoende hebben kunnen groeien.

Nog opvallender zijn de kolven.

Waar je normaal gesproken stevige, goedgevulde maiskolven zou verwachten, zijn de kolven nu ongeveer gehalveerd. De planten hebben simpelweg niet genoeg kracht gehad om zich verder te ontwikkelen. Water is voor mais in bepaalde groeifasen ontzettend belangrijk. Als dat ontbreekt, kan de plant wel blijven staan, maar dat betekent nog niet dat er een behoorlijke oogst ontstaat.

Je kijkt naar een veld dat eigenlijk al heeft verloren voordat de oogstmachines zijn gekomen.

De mais zal niet meer rijp kunnen worden zoals dat normaal de bedoeling is. Alles wat er nu nog staat, zal uiteindelijk worden gehakseld. Geen mooie volle kolven die later geoogst kunnen worden voor het graan, maar het hele gewas wordt verwerkt tot maiskuil. Het wordt krachtvoer voor de koeien.

Dat is natuurlijk nog steeds bruikbaar. Voor de boer is het echter een heel ander verhaal wanneer een gewas niet oplevert wat ervan verwacht mocht worden.

En terwijl je daar loopt, denk je maar één ding: hopelijk gaat het de komende dagen eindelijk regenen.

De moestuin ziet er niet veel beter uit

Eenmaal weer thuis kijk ik nog even in de moestuin.

Daar wordt het verschil tussen wat normaal is en wat nu gebeurt misschien nog wel duidelijker.

Het onkruid staat inmiddels zeker vijftig centimeter hoog. Dat lijkt bijna alsof het onkruid het uitstekend doet. Maar dat is juist het vreemde aan een droge periode. Sommige planten weten zich beter staande te houden dan andere. Het onkruid blijft groeien en lijkt nergens last van te hebben, terwijl de planten die je bewust hebt gezaaid of gepoot klein blijven.

De groenten hebben duidelijk moeite.

Bij vrijwel alles wat is gezaaid of gepoot, zie je dat de groei achterblijft. De planten blijven klein en aan de onderzijde verschijnen gele bladeren. Dat is geen beeld van een moestuin die volop in ontwikkeling is. Het lijkt eerder alsof de planten proberen te overleven.

Je kijkt ernaar en vraagt je af hoeveel groeikracht er nog in de natuur zit.

Zelfs de uien houden zich stil

Ook de uien vallen op.

Het loof staat rechtop. Op zichzelf lijkt dat misschien positief, maar in combinatie met de rest van de tuin voelt het anders. Er gebeurt gewoon te weinig. De planten lijken te wachten op iets wat niet komt.

Water.

Misschien is dat het enige wat nu nodig is om de tuin weer op gang te helpen. Een paar flinke regenbuien, gevolgd door wat warme dagen, zouden misschien voldoende kunnen zijn om de planten opnieuw aan het groeien te krijgen.

Maar dat blijft afwachten.

Want hoeveel groeikracht heeft een plant nog wanneer hij al wekenlang met te weinig water moet zien te overleven? En hoeveel tijd is er nog voordat het seizoen voorbij is?

Dat zijn vragen waarop je nu nog geen antwoord hebt.

Zelfs bonen plukken lukt niet

Normaal gesproken is er in een moestuin altijd wel iets te plukken.

Bonen bijvoorbeeld. Je verwacht eigenlijk dat je regelmatig even langs de planten kunt lopen en een handvol bonen kunt meenemen naar binnen. Soms zijn het er zoveel dat je niet weet wat je ermee moet doen.

Maar dit jaar is zelfs dat anders.

Er zijn nauwelijks bonen te plukken.

Dat zegt misschien nog wel meer dan een paar gele bladeren. Dingen die normaal gesproken vanzelfsprekend zijn, gebeuren nu niet meer. De natuur houdt zich niet aan wat wij gewend zijn.

Een moestuin laat je daarmee op een bijzondere manier zien hoe afhankelijk alles uiteindelijk van het weer is.

Je kunt zaaien op het juiste moment. Je kunt planten verzorgen, onkruid verwijderen en wachten op groei. Maar als het water ontbreekt, houdt het op een gegeven moment gewoon op.

Wat betekent dit voor de boeren?

Terwijl je naar het maisveld kijkt en vervolgens naar de moestuin, is het moeilijk om niet verder te denken.

Als ik in mijn eigen tuin al merk dat de groenten nauwelijks groeien, wat betekent dat dan voor boeren die afhankelijk zijn van grote oppervlakten landbouwgrond?

Daar gaat het niet om een paar rijen bonen of een paar uien.

Daar gaat het om hectares mais, aardappelen, groenten en andere gewassen. Alles wat daar misgaat, heeft uiteindelijk gevolgen voor het inkomen van de boer. Een mislukte oogst betekent niet alleen minder eten van het land, maar ook minder opbrengst terwijl de kosten gewoon doorgaan.

En uiteindelijk merken wij dat mogelijk ook in de winkel.

De prijzen van groenten kunnen flink stijgen wanneer oogsten tegenvallen en het aanbod kleiner wordt. Wat vandaag nog een probleem op een akker lijkt, kan later zichtbaar worden op het prijskaartje in de supermarkt.

De natuur werkt tenslotte niet met een afgesloten deur tussen het boerenland en onze keuken.

Nu kan alleen de regen nog helpen

Voorlopig blijft er eigenlijk maar één wens over.

Regen.

Niet een klein buitje waarbij de stoep een paar uur nat is en de volgende dag alles alweer droog staat. De grond heeft echt water nodig. De gewassen moeten de kans krijgen om opnieuw vocht op te nemen en verder te groeien.

Misschien kan de natuur zich dan nog herstellen.

Misschien komen de groenten alsnog op gang. Misschien trekken de gele bladeren weg en krijgen de planten opnieuw kracht. Misschien kunnen de uien zich verder ontwikkelen en verschijnen er toch nog bonen aan de planten.

Maar misschien is het daarvoor inmiddels te laat.

De komende dagen zullen veel duidelijk maken. Als de regen inderdaad komt, kunnen we pas echt zien hoeveel groeikracht er nog over is.

En tijdens de volgende wandeling langs het maisveld zal het landschap misschien een heel ander gezicht hebben.

Of misschien staat het er nog steeds hetzelfde bij.

Voorlopig loop je erlangs, laat je de honden hun gang gaan en kijk je nog eens goed naar het land. Een gewone rustige dag, zou je zeggen.

Maar wie goed kijkt, ziet dat de natuur helemaal niet zo rustig is.

Ze wacht.

Op regen.