De tuin onder een koperen hemel
Er zijn zomers waarin de tuin zich gewillig overgeeft aan het seizoen. Het gras groeit, de bloemen openen zich, de struiken staan fris in het groen en na een warme dag komt er ergens in de verte een regenbui aanzetten die de aarde donker kleurt en de lucht naar natte stenen laat ruiken.
Maar dit is zo'n zomer niet.
Wie tegenwoordig de achtertuin binnenstapt, krijgt een heel ander schouwspel voorgeschoteld. De aarde heeft zich teruggetrokken in zichzelf. Het gras, ooit een zacht groen tapijt, ligt er verdroogd en vermoeid bij. Hier en daar zijn vreemde plekken ontstaan, kale delen waar de levenskracht lijkt te zijn verdwenen. En alsof de droogte nog niet genoeg is, heeft het onkruid besloten dat juist nu zijn grote seizoen is aangebroken. Het tiert welig, groeit waar het groeien kan en lijkt zich niets aan te trekken van de brandende zon.
De tuin is veranderd in een landschap dat onder een koperen hemel ligt.
En toch is er leven. Er is altijd leven.
Het gras dat naar adem snakt
Het gras heeft het zwaar. De kleur die ooit fris en overtuigend groen was, is op veel plaatsen verdwenen. Wat resteert, is een droge, vale indruk. De bodem daaronder vertelt misschien nog wel het duidelijkste verhaal.
Op sommige plekken zitten diepe scheuren in de grond.
Niet van die kleine barstjes die je na een paar warme dagen verwacht, maar scheuren waarin zonder moeite een hand kan verdwijnen. De aarde lijkt uit elkaar geweken, alsof zij haar laatste restje vocht heeft afgestaan en nu wacht op iets wat van boven moet komen.
Regen.
Echte regen.
Niet een paar verdwaalde druppels, maar een royale hoeveelheid water die urenlang uit een grijze hemel valt en langzaam de bodem binnendringt. Water dat niet meteen verdampt zodra het de grond raakt, maar diep genoeg zakt om de wortels opnieuw te bereiken.
Afgelopen nacht kwam er iets van boven.
Maar het was nauwelijks meer dan een symbolisch bezoek.
Er viel 0,08 millimeter regen.
Een hoeveelheid die je bijna met een glimlach zou kunnen begroeten, ware het niet dat de tuin inmiddels verlangt naar veel meer. Het was een druppel op een gloeiende plaat, een handvol water voor iemand die dagenlang door een woestijn heeft gelopen.
De aarde heeft geen behoefte aan een beleefd buitje.
De aarde heeft dorst.
De planten laten hun zorgen zien
De droogte laat zich niet alleen op de bodem zien. Ook de planten beginnen hun verhaal te vertellen.
De forsythia's, die normaal gesproken onverstoorbaar hun plaats in de tuin innemen, laten hun bladeren hangen. Het is alsof zelfs deze struiken, die in het voorjaar nog zo uitbundig konden uitpakken, nu de hitte beu zijn.
Verderop staat een sneeuwbalplant met bladeren die zichtbaar hebben geleden. Verdroogd, slap en vermoeid hangen ze aan de takken. Het is een stille herinnering aan hoe hard de omstandigheden inmiddels zijn geworden.
En dan is er het merkwaardige contrast.
Want niet iedere plant lijkt zich iets van de droogte aan te trekken.
Tegen de gevel van het tuinhuisje groeien twee druivenranken. Die doen het opvallend goed. Hun bladeren staan er krachtig bij en de ranken lijken zich niet te bekommeren om de verzengende omstandigheden.
Misschien zit daar een eenvoudige verklaring achter.
Hun wortels zitten diep.
Waar de bovenste bodemlaag inmiddels kurkdroog is geworden, kunnen de wortels van de druiven blijkbaar nog altijd vocht vinden. Ze zoeken hun weg naar beneden, voorbij de droge bovenlaag, op zoek naar wat de zomer niet zomaar kan verbranden.
En dan staat daar de vijg.
Een boom die bijna lijkt te weigeren mee te doen aan de algemene malaise.
De vijg draagt vruchten in allerlei stadia. Grote vijgen, kleine vijgen, groene vijgen die nog lang niet rijp zijn. Tussen de brede groene bladeren hangt een complete oogst in wording.
Alsof de boom heeft besloten dat het wel meevalt met deze zomer.
De vijg heeft blijkbaar vertrouwen in zijn wortels.
De onkruidkoning van een droge zomer
Er is misschien geen groter bewijs van de eigenaardigheid van een tuin dan het gedrag van het onkruid.
Want terwijl het gras verdroogt, de bladeren slap gaan hangen en de aarde openbarst, staat het onkruid er vaak opvallend monter bij.
Het groeit.
Het groeit tussen de tegels.
Het groeit langs de randen.
Het groeit op plekken waarvan je dacht dat er nauwelijks iets kon groeien.
En vooral: het groeit daar waar je het liever niet ziet.
De droogte lijkt voor sommige planten geen reden om een stapje terug te doen. Integendeel. Ze grijpen hun kans en nemen bezit van de ruimte die het gras noodgedwongen heeft vrijgegeven.
Zo ontstaat een merkwaardig landschap. De planten die je graag wilt zien, hebben het moeilijk. De planten die je liever kwijt bent, lijken over een geheim reservoir te beschikken.
Het is een bekend tuinfenomeen, maar in deze extreme droogte krijgt het iets bijna theatraals.
De natuur heeft geen abonnement op onze wensenlijst.
Ze volgt haar eigen wetten.
De schuur als zomerpaleis
Wie naar de achtertuin wil, moet eerst door een van de schuren.
Normaal gesproken is dat simpelweg een praktische route. Een doorgang van binnen naar buiten, van gereedschap naar tuin.
Maar op deze dagen heeft die schuur een geheel andere betekenis gekregen.
Daar is het heerlijk.
De temperatuur is er aangenaam. De lucht voelt rustig. Geen felle zon die ongenadig op je huid brandt, geen hitte die vanaf de tegels omhoogstraalt en geen zweet dat zich binnen enkele minuten meldt zodra je iets probeert te doen.
De schuur is een toevluchtsoord geworden.
Een zomerpaleis van hout, gereedschap en uitgestelde klussen.
Want de klussenlijst is er nog steeds.
Die lijst is een wonderlijk document. Hij wordt niet langer, maar ook niet korter. Hij lijkt zich ergens in een tijdloze tussenwereld te bevinden, geduldig wachtend op het moment waarop de temperatuur weer geschikt is om daadwerkelijk iets uit te voeren.
Want wat moet je nu?
Met temperaturen rond de dertig graden en een zon die zonder enige vorm van mededogen op de tuin staat te stralen, is het niet bepaald het moment om enthousiast aan allerlei buitenklussen te beginnen.
Insmeren is het devies.
Schaduw zoeken eveneens.
En vooral: jezelf niet wijsmaken dat je onder deze omstandigheden nog wel even snel een klusje kunt afmaken.
De zomer heeft daar andere ideeën over.
Wachten op de grote regen
De komende dagen lijkt de hitte voorlopig aan te houden. Rond de dertig graden, veel zon en weinig uitzicht op de grote hoeveelheden regen waar de tuin inmiddels zo naar verlangt.
Toch kan het weer veranderen.
Een paar goede regenbuien zouden wonderen kunnen doen.
Niet alleen voor het gras, maar voor de hele tuin. De aarde zou zich langzaam kunnen herstellen. De diepe scheuren zouden weer dichttrekken. Het gras zou misschien voorzichtig opnieuw kleur krijgen. De verdroogde planten zouden hun bladeren weer steviger kunnen dragen.
En ergens tussen de druppels door zou de tuin weer kunnen ademhalen.
Misschien is dat wel het merkwaardige aan een droge zomer. Je gaat de regen anders bekijken. Waar je normaal misschien moppert over een grijze dag of een natte middag, zou je nu bijna staan juichen wanneer de hemel zich eindelijk opent.
Dan mag het regenen.
Een uur.
Een middag.
Een hele nacht.
Laat de regen maar vallen.
Laat het water langs de bladeren lopen en zich verzamelen in de scheuren van de aarde. Laat het langzaam verdwijnen in de bodem, naar de wortels die al weken wachten.
De druiven zullen waarschijnlijk gewoon doorgroeien.
De vijg zal zijn vruchten blijven dragen.
Het onkruid zal vermoedelijk als eerste reageren, want dat heeft blijkbaar een ingebouwd alarmsysteem voor regen.
Maar misschien komt ook het gras terug.
Misschien trekt de forsythia haar bladeren weer op.
Misschien krijgt de sneeuwbalplant opnieuw wat kracht.
En misschien staat er dan op een ochtend een tuin die er niet langer uitziet alsof hij een strijd tegen de zomer heeft verloren.
Tot die tijd blijft de schuur het koele bastion.
De klussenlijst wacht.
De tuin wacht.
De aarde wacht.
En ergens boven de tuin hangt de grote vraag van deze zomer:
Wanneer komt de regen?
Want na 0,08 millimeter is het verhaal nog lang niet afgelopen.
De tuin heeft dorst.
En deze keer zou een klein buitje niet genoeg zijn.
Deze keer mag de hemel zich volledig openen.
Reacties